Joost van Santen - ziekenhuis Oost-Limburg, Genk, Belgïe
Geïntegreerde kunst in het gehele ziekenhuis.

Toelichting

Locatie: ZOL, Ziekenhuis Oost-Limburg, Schiepse Bos 6, B-3600 Genk, Belgium

De geïntegreerde kunst strekt zich uit over het gehele ziekenhuis, de gevels, de ziekenkamers, het plein bij de ingang en de parkeergarage. Het maakt het ziekenhuis een feest van kleur.

Iedere ziekenkamer heeft zijn eigen gekleurd glasraam. Patiënten, bezoek en personeel ervaren deze kunst als weldadig en rustgevend. Men kan, als men de kleuren te veel vindt, een gordijn voor het raam schuiven en daarmee het glasraam verbergen. Niemand maakt hier gebruik van.

In de gevels verlenen panelen van gekleurd glas het grote bouwblok een menselijke schaal. Ze zijn bepalend voor de identiteit van het ziekenhuis. De toegepaste glastechniek van dye-sublimation maken subtiele kleurovergangen mogelijk. In oudere glastechnieken zoals glas-in-lood of glas-appliqué zijn overgangen tussen kleuren strak begrensd.

Het plein wordt bepaald door de gekleurde panelen van de gevel op de westzijde van het bouwblok. Er staat een groot beeld van gekleurd glas. De zon projecteert de kleuren op het plein. Beeld en projecties veranderen met de tijd, de weersgesteldheid en de seizoenen. ‘Never a dull moment’. Het beeld is dynamisch. Dit geldt ook voor de originele zitbanken van gekleurd glas.

Rond het ziekenhuis is een uitgestrekt parkeergarage in twee lagen. De trappen zijn gemaakt van gekleurd glas. Dit bepaalt niet alleen het aanzien van het terrein, het zorgt ook voor oriëntatie.

DATA

Het Ziekenhuis Oost-Limburg of ZOL is in 1995 ontstaan uit een fusie van 3 ziekenhuizen: het Sint-Jansziekenhuis te Genk, het André Dumont-ziekenhuis te Waterschei-Genk en het Sint-Barbaraziekenhuis te Lanaken. Het ZOL telt 811 bedden. Er werken ongeveer 3400 mensen, waarvan meer dan 250 artsen. (2018). Er was een kunstbudget voor alle gesubsidieerde nieuwbouw. De geïntegreerde kunst werd, na goedkeuring van het ministerie, gerealiseerd in twee fases; bij de bouw van de parkeergarage en bij de uitbreiding van het ziekenhuis met een gebouw evenwijdig aan het parkeergebouw, blok-K.

Bij de nieuwbouw van de parkeergarage werd een prijsvraag voor geïntegreerde kunst gewonnen door beeldend kunstenaar Joost van Santen uit Amsterdam. Op het centrale plein (het Dorpsplein) ontwierp hij een beeld van gelamineerd gekleurd glas. Kleurprojecties verschijnen op de plein als de zon schijnt. Ook zijn bijzondere zitbanken geplaatst met een zitting van gekleurd glas. Het plein wordt dynamisch, het verandert met de stand van de zon, het uur van de dag en met de seizoenen. Dezelfde dynamiek ontstaat in de parkeergarage, teweeggebracht door daklichten en trappen van gekleurd glas. Er komt meer daglicht in de donkere garage. De kleuren van de trappen zorgen tegelijkertijd voor oriëntatie. Speciale borden zijn niet nodig. Het is genoeg om te weten 'de auto staat bij de gele trap.'

Bij het ontwerp van nieuwbouw blok-K werden grote ramen voorzien in de ziekenkamers. Om het zonlicht te temperen stelde de architect voor om houten, verschuifbare schotten te maken. Volgens de bouwheer zou dit afbreuk doen aan de architectuur en zou het de kamers veel te donker maken. Michel Vancraybex, extern adviseur, stelde voor om vaste panelen van gekleurd glas te plaatsen, aansluitend bij de kunst op plein en garage.

in de gevels zijn 155 panelen van gekleurd glas geplaatst met afmetingen van 4 x 1 meter. Elk paneel is individueel ontworpen. Aan de gevelzijden zijn de kleuren uitgesproken en intens. De panelen zijn ook vanuit de ziekenkamers te zien. Door de toegepaste techniek zijn de kleuren daar zacht en gedempt. Dit betekent dat In iedere ziekenkamer een groot gekleurd raam is, een uniek kunstwerk. De vraag is of zo’n groot gekleurd raam voor patiënten en bezoek niet te opdringerig is. In de praktijk ervaart men de ramen als weldadig en rustgevend. Men kan het raam verbergen door het gordijn dicht te schuiven. Niemand doet dit.

De gekleurd glaspanelen van blok-K zijn het visitekaartje van het ziekenhuis.

project gegevens
Locatie: ZOL, Schiepse Bos 6, B-3600 Genk, Belgium
Project duur: 5 jaar. Volledig gereed 2018
Medium : Vanceva glas (trappen). gelamineerd kleurglas (glasbeeld en zitbanken) wit gecoat aluminium (zitbanken), zonlicht, digitale druk met dye-sublimation (gevelpanelen).
Architect parkeergarage: Michiel Cohen, Cezeped Architecten Delft.
Architect voor uitbreiding en verpleegafdelingen geriatrie : Architectengroep A4, Leuven, België
Project manager: Ir. Philip Verheije, Ziekenhuis Oost-Limburg Genk, Belgë
Adviseur management en Kunst: Michel Vancraybex
Opdrachtgever: Ziekenhuis Oost-Limburg Genk, Belgium
Uitvoering glasbeeld: Van Tetterode Glas Amsterdam
Uitvoering zitbanken: Octatube Delft, ir Barbara van Gelder
Glass-applique zitbanken: Tetterode Glas Amsterdam, Louis La Rooij
Uitvoering gevelpanelen: Van Dijken Glas, Waddinxveen, Viewcol Nederland
Opmerking: De kunst van de parkeergarage werd ontwikkeld in nauwe samenwerking met architect Michiel Cohen, Cezeped Architecten Delft
Het gevelproject werd ontwikkled in nauwe samenwerking met architecten Gunther Herrijgers and Wouter De Ceulaer van Architetengroep A4.
De creatieve inbreng van Michel Vancraybex in het ontwerp en bij de uitvoeriung was onmisbaar.