Joost van Santen - ziekenhuis Oost-Limburg, Genk, Belgïe
Geïntegreerde kunst in het gehele ziekenhuis.

Zie ook de website van joostvansanten

Beeldend kunstenaar werkt met licht in architectuur en in beelden.

Vaak gebruikt hij dag- en zonlicht. Door veranderingen met de tijd van de dag, met de weersgesteldheid en met de seizoenen wordt het beeld dynamisch. De kunst van Joost van Santen is altijd meer dan een statisch beeld. Een waarnemer ziet het kunstwerk op één moment. Om het project te begrijpen moet hij weten dat hij maar één stadium ziet.

Als voorbeeld het station van Amersfoort met een ellips van gekleurd glas op het zuid-raam van de hal. De zon de projecteert deze ellips in de hal. In de loop van de dag verplaatst het gekleurde licht zich door de hal. Met het korten van de dagen, als de zon lager staat, dringt deze projectie van gekleurd licht steeds dieper het station binnen. Een bezoeker ziet, als de zon niet schijnt, alleen de ellips van gekleurd glas. Dat ziet er mooi uit, maar toch hij mist de essentie van het kunstwerk.

Een ander voorbeeld is het Ravensbrück-monument op het Museumplein in Amsterdam. De ‘Vrouwen van Ravensbrück’ wilden een monument, een plek om te herdenken. Ze plaatsten een oproep in het blad 'BK-Informatie, Vakblad voor beeldend kunstenaars.' In een interview met Margreet den Buurman in november 2018 voor het tijdschrift Bühne vertelt Joost van Santen "Op het ogenblik dat ik die oproep las zag ik in een ingeving licht dat langzaam opgloeit, tot een maximum komt en daarna uitdooft. Als het licht helemaal uit is gaat het over in een geluidscyclus. Het geluid begint zacht, zwelt aan en sterft langzaam weg. Dan gaat het weer over in licht. De cyclus begint opnieuw. De vorm van het monument is voortgekomen uit deze cyclus van licht en geluid.

Voor mij is deze licht- en geluidcyclus de inhoud van dat monument. Mensen zien dat niet automatisch en vinden dat soms ook niet belangrijk. Ik was aanwezig bij een herdenking waarbij het monument was uitgeschakeld. Niemand die het opmerkte. Maar voor mij was de essentie van het monument op dat moment weg. Aanwezigen hadden genoeg aan de vorm, ze merkten niet eens dat licht en geluid niet werkten.”

De kern van zijn werk wordt ook wel als volgt geformuleerd: ‘experiencing light as part of the universe.’ Dat is heel breed. Wat zegt hij over dit ervaren van licht? Joost van Santen: “Dat overkomt me. Ik kan dat alleen maar voor mijzelf grijpbaar maken. Voorbeeld: als ik hierboven op het dakterras ben, is het uitzicht over de bergen en de zee prachtig. Wat ik onderga zijn razendsnelle veranderingen van het beeld. Wolken vormen zich binnen enkele ogenblikken uit het niets, worden uit elkaar gescheurd door de wind en lossen op. Soms bedekken ze de zon, waardoor de intensiteit van het licht verandert en de schaduwen in de bergen verdwijnen. Het ene moment zijn wolken boven de bergen zwart en het volgende moment zijn ze wit. Ik onderga die snelle veranderingen als afspiegelingen van kosmische processen. Ik ben mij ervan bewust dat niet alle mensen hetzelfde beleven. Anderen zien misschien gewoon een prachtig landschap. Zien het meer statisch.”

Op een vraag: zijn er beelden die je hebt gemaakt waarvan je zegt: alles is gelukt zoals ik het voor ogen had…? Joost van Santen “de droom die ik heb bij het ontstaan, wordt altijd afgebroken in de realiteit. En vaak wordt een gedeelte van een project niet gezien. Daardoor blijft er een heleboel, van wat ik zelf in het kunstwerk zie, verborgen. Want je moet het weten. Als je bijvoorbeeld naar Stonehenge gaat, dan wéét je dat het meer is dan een hoop stenen in een cirkel. Dat geldt ook voor mijn werk. Je moet weten dat het verandert met de tijd van de dag en met de seizoenen. Anders zie je alleen een statisch beeld en mis je de innerlijke betekenis. Als er een officiële kunststroming 'dynamische kunst' zou bestaan dan zou men automatisch op zoek gaan naar de meerdere betekenissen in mijn werk."

Meer over Joost van Santen zie www.joostvansanten.nl Uit zijn statement:

Joost van Santen werkt met daglicht als medium in beelden en in architectuur. Het gebruik van daglicht als medium betekent dat zijn werk het ritme van de tijd weerspiegelt, ademhaling van de kosmos. Zijn projecten bevinden zich op verschillende plaatsen in Europa. Zie zijn website ‘Joost van Santen Light Art’. In zijn werken projecteert zonlicht kleuren in de omgeving. Afbeeldingen bewegen, vermenigvuldigen, ontstaan en verdwijnen. Zijn kunst is altijd meer dan een statisch fenomeen. Een kijker kan het kunstwerk een ogenblik zien, maar de impact komt van het inzicht dat hij slechts slechts één fase van het kunstwerk ziet, een beeld in een continue verschuiving. Over het algemeen wordt de aanwezigheid van licht als vanzelfsprekend beschouwd. Men beseft niet dat het er is. De steeds veranderende bewegende kleuren roepen het bewustzijn op van de bewegingen van de aarde, haar rotatie om haar as en haar baan rond de zon. Ze veroorzaken ervaringen van het verstrijken van de tijd, het komen en gaan van seizoenen en Het teweegbrengen van zulke ervaringen vormt de kern van zijn werk: ‘Bewust worden van licht als onderdeel van het universum.’ Daglicht vormt de kern van de projecten van Joost van Santen. Maar de situatie in de nacht is even belangrijk. Geïntegreerde verlichting is een onlosmakelijk onderdeel van zijn ontwerpen. Een voorbeeld van zijn manier van werken is het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk, België. Iedere ziekenkamer heeft een eigen kunstwerk in de vorm van een individueel ontworpen gekleurd glasraam. Dit maakt het ziekenhuis uniek. Dezelfde glasramen (honderdvijftien glaspanelen) bepalen de gevels. Het is een totaalproject met beeldende kunst in het gehele ziekenhuis, gedocumenteerd in een website, zie www.kunst-in-ziekenhuis.nl

Een twintig meter hoge sculptuur ‘The Lighted Lady’ markeert de ingang van de stad. Het silhouet van het beeld verandert met de positie en beweging van de kijker. Als het donker wordt creëren gekleurde schijnwerpers een nieuw beeld. Het beeld is gerealiseerd na een open competitie voor kunst in het kader van de herontwikkeling van Barking City, London, UK.

De volgende reactie illustreert hoe openbare kunst de omgeving kan beïnvloeden.

dear sir i live in dagenham
every morning i drive thro the roundabout with your sculpture
i look forward to seeing it
i am not an artistic person - I am an electrician
i thought how clever the man must be who built that the light and shape is never the same
it looks different every time i see it
i want to touch it stand by
it look up at it but its in the middle of a very busy roundabout then
i thought that's what you wanted then
i realised you really are a gifted person
best wishes john mclester